Johan Ferdynand Koulhaass

Pochodzenie Johana Ferdynanda Koulhaassa wciąż jest zagadką, mimo iż istnieją różne teorie na ten temat. Najbardziej prawdopodobną wydaje się ta która mówi, iż ojcem naszego bohatera był Carl Wilhelm Koulhaass – od 1755 roku pastor kościoła ewangelickiego w Piasku.

Wiemy na pewno, że w 1761 roku młody Johan Ferdynand Koulhaass wydzierżawił kuźnicę, czyli manufakturę hutniczą, w Pyskowicach. Tutaj ożenił się z panią Horzela, która również dzierżawiła kuźnice w Paczynie i Ligocie obok Toszka oraz fryszerkę w Loniaku obok Dębliniówki.

W latach 70-tych Koulhaass trafił do dzisiejszych Kalet, gdzie wydzierżawił jedną z najwydajniejszych i wg legend najstarszą śląską kuźnicę - kuczowską, płacąc za nią 1000 dukatów i 60 cetnarów żelaza rocznie, (cetnar to około 51kg). Był to człowiek bardzo pomysłowy i przedsiębiorczy, a samo posiadanie huty wyraźnie mu nie wystarczyło. Dlatego w fryszerce w Mokrusie, która podlegała pod kuczowską manufakturę, prowadził badania nad wykorzystaniem węgla kamiennego do wytopu żelaza.

To tutaj w 1778 roku miał pierwsze udane próby skoksowania węgla. Później przebudował znajdującą się tu tradycyjną dymarkę i zastosował w niej właśnie skoksowany węgiel. Dzięki temu stał się twórcą nowoczesnej technologii wytopu stali. Swój patent w 1781 roku  sprzedał kupcom Wrocławskim co sprawiło, że górnośląska stal zaczęła dorównywać stali angielskiej. W tym miejscu trzeba podkreślić, że w XVIII wieku to Wielka Brytania, była pionierem w hutnictwie i produkowała najlepszą stal na całym świecie. Następnie również w kuźnicy kuczowskiej, Koulhaass pracował nad zastosowaniem koksu w wielkich piecach. Podjął starania o rozpoczęcie produkcji koksu na szeroką skalę. By tego dokonać zbudował piece koksownicze, według szkiców istniejących już podobnych urządzeń angielskich.

Koulhaass jako pierwszy na Górnym Śląsku opanował też produkcję stali, metodą cementowania, czyli powierzchniowego utwardzania stali. Dlatego też 9 lipca uzyskał 10 letnią wyłączną koncesję na produkcję stali nawęglanej. Przy kuźnicy w Kuczowie uruchomił również małą fabrykę produkującą pilniki. Jej produkty były tak dobre, że nie ustępowały jakością wyrobom austryjackim.

W 1785 roku Koulhaass został udziałowcem fabryki wyrobów stalowych we wsi Węgry. Następnie jego doświadczenie wykorzystano przy zakładaniu kolejnego zakładu produkcji stali w Osowcu Śląskim. Trzeba wspomnieć, że wiedza Koulhaassa była ówcześnie ogromnie ceniona przez pruskie władze.  Był on fachowym doradcą Fryderyka Wielkiego, Friedricha Antona von Heinitza. Bardzo blisko współpracował i pomagał hrabiemu Redenowi, w tworzeniu górnośląskiej potęgi gospodarczej.  Często powoływano go jako rzeczoznawcę w sprawach przemysłu hutniczego. Koulhaass wiele czasu spędził na poszukiwaniu węgla nadającego się do skoksowania, dlatego też był na Śląsku nazywany „Zacnym Znawcą Węgla”. W 1790 roku za zasługi w rozwój przemysłu hutniczego otrzymał bardzo rzadko przyznawany tytuł osobie prywatnej - Radcy Komisarycznego.

W tym samym czasie postanowił też wybudować własny zakład produkcji stali. W tym celu nieopodal kuźnicy kuczowskiej założył kolonię hutniczą Stahlhammer (kuźnia stali). Wybudował tu bardzo nowoczesną jak na ówczesne czasy hutę, najprawdopodobniej projektu samego Johana Friedricha Weddinga. Obok stalowni powstała jeszcze fabryka noży, łyżeczek, widelców i guzików. W miejscu zakładów Koulhaassa ponad 100 lat później hrabia Guido Henckel von Donnersmarck wzniósł swoją fabrykę celulozy.

W 1798 roku Koulhaas sprzedał zakłady w Kaletach za 40 tys. Talarów. Rok później z tą samą sumę zakupił od pruskiego kapitana Bernharda von Mletzko dobra maciejkowickie (część dzisiejszego Chorzowa) oraz wieś Katowice. Postanowił wydobywać tu, tak cenny od teraz węgiel kamienny. Dlatego w 1801 roku uzyskał nadania i uruchomił pierwszą w mieście kopalnię o nazwie „Beata”. Stał się też właścicielem legendarnej, chociaż już wtedy nieczynnej  kuźnicy Boguckiej, którą uruchomił i unowocześnił. Dzięki temu dał podstawy do nowoczesnej produkcji stali na terenie Katowic.

Koulhaas miał 4. dzieci, 3 córki i jednego syna. Jego zięciem został słynny konstruktor górnośląskich hut, Johan Friedrich Wedding. Trzeba jeszcze wspomnieć, że w 1780 roku został pierwszym królem bractwa strzeleckiego. Stanowisko to piastował do końca 1781 roku. Bractwa strzeleckie w ówczesnym czasie były korporacjami znanych, zamożnych i powszechnie szanowanych obywateli.  Koulhaass przez większość życia mieszkał w Kaletach, w swoim folwarku. Wiele czasu spędzał też w Tarnowskich Górach.

Zmarł w 1808 roku w Bogucicach. Został pochowany na nieistniejącym już dzisiaj cmentarzu ewangelickim w Tarnowskich Górach. Johan Ferdynand Koulhaass jest uważany za prekursora wielu dziedzin śląskiego przemysłu. Dzięki jego pracowitości pierwszy raz skoksował węgiel, zastosował go do produkcji żelaza, czy stworzył stal. Dzięki jego wynalazkom, dokonał się w regionie znaczny postęp technologiczny. Przyczynił się do używania węgla kamiennego na szeroką, przemysłową skalę, dzięki czemu surowiec ten zyskał na znaczeniu i wartości oraz stał się złotem górnośląskiej ziemi.

Johan Ferdynand Koulhaass to zdecydowanie jedna z najważniejszych postaci dla naszej miejscowości. To dzięki niemu powstała kolonia Stahlhammer z dużym jak na ówczesne czasy zakładem przemysłowym. Dodatkowo dzięki osobie Koulhaassa Kalety na stałe wryły się w karty historii śląskiego hutnictwa i rewolucji przemysłowej, która przecież dała możliwość tak wielkiego rozwoju dla naszego regionu.

Łukasz Skop

Katańskie Zakłady Celulozowo papiernicze 1884-1974 Informator, Kalety, 1974. Roman Alder,

Kalendarium Górnicze – Marzec, Górnik, 2008. Wilhelm Keller,

Kalety Dawniej, 2005. Zbigniew Kapała,

Chorzowski Słownik Bibliograficzny Tom 1, Chorzów, 2007.

 

Pytania do Burmistrza Odpowiedzi Burmistrza
Pytania do Radcy prawnego Odpowiedzi Radcy prawnego
Biuletyn sierpień 2014 + Biuletyny Archiwalne + Kartki internetowe + Galeria zdjęć + Kalendarium System Informacji Przerstrzennej http://epuap.gov.pl/wps/portal/epuap Konkursy Sprzedaż nieruchomości Ustroń Kontakt z redakcją Biuletynu
Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego Dziennik Ustaw Monitor Polski WEEKEND z KAJAKIEM Ścieżki przyrodniczo - dydaktyczne w Kaletach Jubileusz 90 lecia KS UNIA Kalety Tereny Inwestycyjne + FILMY Pomoc osobom niesłyszącym

 

SONDA
zobacz wyniki

<<   Lipiec   >>
NiPoWtŚrCzPtSo
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31

+ MAPA SERWISU + STATYSTYKA

Osoby on-line: 1

Urząd Miejski w Kaletach

tel. +48 34 352-76-30
sekretariat@kalety.pl

code:  Szulc-Efekt Sp. z o.o. & www.gmina.pl | gfx & php: www.itwords.pl